Çocuklar Neden Yalan Söyler?

0
328
çocuklar neden yalan söyler

İnsanlar zaman zaman durumu kurtarmak için yada karşıdakini üzmemek ve kırmamak adına yalan söylerler. Ancak bir çocuğun yalan söylemesi ile yetişkinin yalana başvurması arasında fark vardır. Çocukların belli yaş dönemlerinde yalan söylemeleri çok doğaldır ve her yaş dönemi için yalan söylemek farklı bir anlam taşır.

0-6 yaş aralığında çocukların soyut kavrama becerileri gelişmemiş olur ve hayal ile gerçeği ayırt etmekte zorlanırlar. Bu sebepten dolayı yalan kavramını tam olarak kavrayamazlar.

Okul öncesi dönemindeki çocukların yalan söylemelerinin altında gerçekleşmesini umdukları istekleri ve arzuları yatar. Bazende yalanları ailelerini memnun etmek, onaylanmak ve takdir edilmek için söylerler.

3-6 yaş döneminde çocukların hayal güçleri inanılmaz artış gösterir ve yaşadıklarını abartarak anlatabilirler. Yatağının altında bir canavar olduğunu yada oyuncaklarının konuştuğunu söyleyebilirler.

Çocukların soyut kavramları anlamaları 6 yaşın sonundan itibaren başlar. Ve okul çağı dönemiyle birlikte çocuklar yalanın kabul olmayan bir durum olduğunu bilirler. Peki 7 yaştan itibaren söylenenler yalanlar ne için söyleniyor buralara biraz bakabiliriz.

Öncelikle çocuklar, ebeveynlerinin tutumlarından çok etkilenirler. Eğer çocuğun ailesi yalan söylüyorsa o çocuğun da yalan söyleme ihtimali çok yüksektir diyebiliriz. Bizler farkında olsak da olmasak da onlar bizi izler ve model alırlar. Telefonda bir akraba anneyi arayıp eve gelmek istediğini söylüyor ve anne hasta olmadığı halde çok hastayım gelmeyin diyorsa çocuk bu davranışı gözlemliyor ve eğer annem bunu söyleyebiliyorsa demek ki bu kabul edilebilir bir davranış deyip bunu modelleyebiliyor. Dolayısıyla ebeveynlerin tutumu çok önemlidir diyebiliriz.

Bir başka ebeveyn etkeni ise anne babanın çok fazla otoriter ve baskıcı olmasıdır. Çocuk anne babanın tepkisinden korktuğu ve ceza almaktan kaçındığı için kendisini farklı gösteriyor olabilir.

İlginizi Çekebilir:  Ergenlik Nedir? Ergenliğin Evreleri Nelerdir?

Çocukların yalan söylemelerinin bir diğer etkeni ise onay arama ihtiyacıdır. Ebeveynin çocuktan beklentisi yüksek olduğu durumda çocuklar aileleri tarafından takdir edilmek için yalan söylerler. Çocuğun kendini ailesine daha iyi gösterme çabası ve takdir edilme isteği onu yalana itebilir.

Bir diğer etken ise yoksunluk durumudur. Sevilme, fark edilme ve görülme ihtiyacı olan çocuklar birilerinin ona saldırdığını, kardeşi olmamasına rağmen kardeşinin olduğunu yada babasıyla hiç maça gitmediği halde sürekli gittiklerini söyleyebilir. Elde etmek istedikleri şeyleri kendi hayal dünyalarında yaşayıp sanki olmuşçasına anlatabilirler.

Stresli yaşam olayları da çocuğun yalan söylemesini tetikleyebiliyor. Olumsuz kardeş ilişkileri, okulda karşılaştığı zorbalık, bir kayıp yada anne babanın boşanın boşanma durumu varsa bu durumlarda da çocuklarda yalan söyleme davranışıyla karşılaşabiliriz.

Bu durumlarda ebeveynler nasıl davranmalı?

Ebeveynlerin bu durumda çocuklarını “yalancısın” diyerek etiketlemeleri, ceza vermeleri, kıyaslama yapmaları ve rencide etmeleri çocuğun yalan söyleme davranışını pekiştirebilir.

Öncelikle ebeveyn olarak, bu davranışın altında yatan sebeplere bakıp keşfedebilmek çok önemli. Yani evden bir modellememi var yoksa yoksunluk durumu mu söz konusu buralara bakılmalıdır.

Bunun yanında çocuğun yalan söylediğini anladığımız anda duygularını dile getirmek ona geri verebilmek çok yararlı olacaktır.

Örneğin kardeşi olmadığı halde kardeşi olduğunu söyleyen bir çocuğa; bir kardeşin olmasını ister miydin? Bir kardeşinin olması senin için çok önemli, diyebilmek onun isteklerini gördüğünüzü ve fark ettiğinizi yansıtabilirsiniz.

Ebeveynin “Çocuğumun neye ihtiyacı var?” diyerek sürece bakabilmesi, kendi davranışlarını gözden geçirmesi ve bunları fark etmesi çok kıymetlidir.

Çocuğunuza hata yapsa da yapmasa da ona güveneceğinizi ve sevginizin azalmayacağını bilmesi ona çok iyi gelecektir!

PAYLAŞ
Önceki İçerikÇocuğun Gelişiminde Oyunun Rolü
Sonraki İçerikKeşke Dili
Hilal Sarıkaya
İzmir Yaşar Üniversitesi Psikoloji bölümden mezun olduktan sonra Dokuz Eylül Üniversitesinde pedagojik formasyon eğitimimi 30 Ağustos ortaokulunda stajyer öğretmenlik görevimi tamamladım. Lisans eğitimim esnasında; okullarda, aile danışma merkezlerinde ve hastanede staj yaptım. Ayrıca Florida Atlantic Üniversitesinde dil eğitimimi tamamlama imkanı buldum. Daha sonra Bilişsel Davranışçı Terapi, Oyun Terapisi, Çocuk Resimleri Analizi ve Psikolojik Resim Testleri, Çocuk ve Ergenlerde Psikolojik Sağlamlık Programı, Çocuk Değerlendirilmesinde Kullanılan Objektif Testler eğitimlerine katıldım. Bu süre zarfında süpervizyon çalışmalarıyla kendimi geliştirme fırsatı buldum. Şu anda ise, danışmanlık merkezinde çocuklar ve aileler ile çalışarak hizmet vermekteyim. Kendimi geliştirmek adına yeni eğitimlere ve seminerlere katılmaya devam ediyorum.

YORUM YAZ

Please enter your comment!
Please enter your name here